رشد صنعت و تکنولوزی  برای بشر رفاه فراهم آورده است اما مشکلات جدیدی نیز گریبان گیر بشریت گردیده که  از جمله می توان تاثیرات سوء بر هوا, محیط زیست, منابع آب و سلامتی جامعه را نام برد.

همانطور که می دانیم پیشرفت یک جامعه در گرو سلامت افراد آن است. از آنجا که بخش عمده ای از افراد جامعه را نیروی کار و شاغلین آن تشکیل می دهد، بنابراین لازم است بر پایش سلامت کارکنان  در بخش های خدمات, صنعت, کشاورزی و معادن نظارت مستمر گردد.

آیا بین محیط کار و بیماری ها رابطه ای وجود دارد؟

پزشکان بزرگی همچون سقراط و بوعلی سینا در کتاب های شان از قولنج و دردهای شکمی نقاشانی نام برده اند که با سرب موجود در مواد مورد استفاده آنها ارتباط نزدیکی داشته است. پزشکان قرن شانزدهم میلادی, به ارتباط بین مرگ میر زودرس کارگران معادن و  فلزات خطرناک پی برده بودند.  در قرن هفدهم میلادی, “رامازینی” که به ” پدر طب کار” معروف است در کتابش نوشت” قبل از معاینه هر فرد, از او سوال کنید: ” شغل شما چیست؟” از اینرو می توان به تاثیر شغل فرد در ابتلا به بیماری شغلی پی برد.

با پیشرفت علم ارتباط بین مواد شیمیایی موجود در محیط کار و برخی سرطانها مشخص شد.  در محیط کار عواملی هستند که سلامت نیروی کار را تهدید می کنند مانند: تهویه نامناسب, سروصدا, گرما و سرمای بیش از حد, اشعه و پرتوها, حلالهای و مواد شیمیایی, نحوه نشستن و ایستادن حین کار , تغذیه نامناسب, ویروس, باکتری و قارچها و …. که در مجموع با عنوان “عوامل زیان آور محیط کار” شناخته می شوند.

بیماری ناشی از کار چیست؟

بطور کلی سه نوع بیماری داریم:

بیماری عمومی: که بیماری شایع در جامعه است مانند سرماخوردگی و دیابت و…

بیماری مرتبط با کار: که چند عاملی هستند و در اثر کار در محیط های کاری تشدید می شوند. مانند بیماریهای قلب و عروق, روانی, اسکلتی-عضلانی و….

بیماری ناشی از کار به علت مواجهه با عوامل فیزیکی، شیمیایی، ارگونومیک ، بیولوژیکی و روانی زیان آور محیط کار به وجود می آیند. مانند کم شنوایی شغلی, سیلیکوزیس, آزبستوزیس, بیماری پوستی شغلی, برخی سرطانهای شغلی و…

پیشگیری از بیماری ناشی از کار چه اهمیتی دارد؟

بيماري هاي شغلي  سبب درد، رنج و زيان هاي بزرگ به كارگران، كسب و كارها، صندوق هاي تأمين اجتماعي و بطور كلي جوامع مي شوند. بر اساس برآوردهاي سازمان بين المللي كار، مرگ و میر بيماري هاي ناشي از كار كارگران، شش برابر بيشتر از حوادث ناشی از كار است. آمار نشان می دهد سالانه تعداد 651279 مرگ ناشی از ابتلا به بیماری ناشی از کار در جهان رخ می دهد.

پایش سلامت شاغلین چگونه انجام می شود؟

در ایران , شناسایی نوع عوامل زیان آور محیط کار  از وظایف “کارشناسان بهداشت حرفه ای و ایمنی کار” وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی می باشد که بر اساس نوع آنها, روش ارزیابی و کنترلی  متنوع می باشد. باید توجه داشت معاینات پزشکی طب کار شاغلین فقط در مراکز دارای مجوز از سوی وزارت بهداشت معتبر می باشد.

هدف از معاینات پزشکی طب کار چیست؟

جهت بررسی سلامت کارکنان در بدو استخدام و تطبیق بانوع کار لازم است سلامت ایشان بررسی گردد. یکی از اهداف این معاینات, پیشگیری از بیماری هایی است که ممکن است در محیط کار و در اثر تماس مداوم با عوامل زیان آور ایجاد شود.

کارفرمایان طبق قانون کار موظفند سلامت شاغلین خود را بصورت سالانه پایش نموده تا از عدم تاثیر عوامل زیان آور بر سلامت آنها اطمینان حاصل شود. در صورت تاثیر عوامل زیان آور محیط کار بر سلامت کارکنان, می بایست شغل ایشان به شغل فاقد عامل زیان آور تغییر یابد.

در پایان, توصیه می گردد صاحبان کار و کارفرمایان بخشهای مختلف , قبل و بعد از ایجاد شغل با متخصصان این حوزه مشورت نموده تا با ایجاد محیط کار سالم در پیشگیری از بیماری ناشی از کار گام مهمی بردارند.